• Stichting Geologische Aktiviteiten
  • Stichting Geologische Aktiviteiten
  • Stichting Geologische Aktiviteiten
  • Stichting Geologische Aktiviteiten
Previous Next

Deze website maakt gebruik van cookies.

Ik ga akkoord

Geologie van Noorwegen

1 straattegel amsterdam
1. Belgisch hardsteen in Amsterdam
September 2015. Ik zal nooit vergeten hoe ik samen met een groep nieuwe studiegenoten na een van de eerste colleges over de straten van Amsterdam liep. Hoofden gebogen, enkel lettend op de stenen onder onze voeten: blauwzwarte kalksteen vol met fossielen. Vol enthousiasme probeerden we met zijn alle de witte, ondefinieerbare vlekken te herkennen en te benoemen. Crinoïdes (een lelieachtige plant levend op de zeebodem), brachiopodes (schelpachtige) en koralen. Meter voor meter gingen we de straten af. Onze geologen-ogen waren voor goed geopend.

2 straattegel oslo
2. Metamorf gesteente in Bergen
Nu, ruim 2 jaar later, zet ik mijn studie voort in Bergen, Noorwegen. Ondanks mijn verkregen ervaring en kennis, voel ik mij toch weer een beetje een eerstejaars student, en al lopend over de straten word ik herinnerd aan die eerste keer in 2015 - Amsterdam. Alleen nu zijn het geen fossielen onder mijn voeten die mijn aandacht trekken. Nee, dit keer is het een kleurenspel aan metamorf gesteente, vol roze veldspaten en witte kwartsaders in de grauwgrijze tegels. Dat is weer eens wat anders dan de -inmiddels eentonig geworden- kalksteen in Amsterdam. Maar waarom vind ik hier, 2000 kilometer van Amsterdam, andere tegels op de straten? Wellicht zit hier een leuk stukje geologie achter...

Tijdens het Devoon vond er botsing plaats tussen twee micro-continenten Baltica en Laurentia. Hierbij werden de Ardennen gevormd. Na de vorming van dit gebergte vond regionale daling plaats, onder andere door het gewicht van het ontstane gebergte (ook wel flexuur genoemd). Hierdoor ontstond een voorlandbekken waarin een marien milieu heerste. Na een lange periode van continue sedimentatie en zeespiegelstijging, ontstond zo de kalksteen die wij nu in de straten van onze hoofdstad vinden.

Door subductie in het Devoon en Carboon werd de oceaan die zich tussen de micro-continenten Baltica en Laurentia bevond - de Iapetus oceaan - gesloten. Toen deze oceaan helemaal gesloten was, zette de subductie echter door wat resulteerde in een krachtige botsing tussen de twee continenten. Hierbij werd het basementgesteente van Baltica zo diep de mantel in gesubduceerd, dat het gesteente werd blootgesteld aan extreem hoge temperaturen en druk. Hierdoor vond High Pressure and High Temperature metamorfose plaats. Het basement gesteente kon zo diep de mantel chemisch worden omgezet tot gneis en eclogiet. Toen de periode van subductie eindigde, kwam dit gesteente als gevolg van exhumatie (het omhoog komen van gesteente uit de mantel door het wegvallen van tektonische krachten) weer aan de oppervlakte.
De kalksteen die in Amsterdam op de straten ligt, ook wel 'Blauwe kalksteen' of 'Belgisch hardsteen' genoemd, is afkomstig uit het geologische tijdperk (of is het geologische periode) laat-Devoon tot vroeg-Carboon. De kalksteen is ontstaan door sedimentatie in een ondiepe zee. Noorwegen heeft echter in het devoon en carboon een andere geologisch ontstaan. De Noorse geologische ontwikkeling vindt plaats door botsing van continenten en het wegdrukken van gesteenten pakketten in de mantel van de aarde. Hierbij ontstonden extreem hoge temperaturen en druk waardoor gesteente veranderd werd (metamorfose) in gneis en eclogiet.

Deze gewelddadige gebeurtenis, zo’n 300-400 miljoen jaar geleden, heeft ervoor gezorgd dat er nu prachtige gneisen en andere metamorfe gesteente zoals myloniet in de straten van Bergen te vinden zijn.

3 caledonides

Nu zijn straattegels echt niet het enige interessante hier in Bergen wanneer het aankomt op geologie. Nee, dit is nog maar het topje van de ijsberg. Elke keer als ik door de stad, het park of door de natuur loop, worden mijn geologen-zintuigen geprikkeld! Wat dat betreft is Noorwegen het perfecte land om geologie in te studeren.

Referenties

http://www.see.leeds.ac.uk - R. Butler; online veldwerk handleiding Global Geodynamics

Agenda

Voor een overzicht van de geplande geologische activiteiten (voorheen GEA Kalender), zie geologie.nu